Σήμερα τιμάμε μια από τις πλέον σημαντικές και αξιοθαύμαστες μορφές στο χώρο του Ελληνικού και Κυπριακού αθλητισμού, τον Στέλιο Κυριακίδη.

Ο Στυλιανός (Στέλιος) Κυριακίδης γεννήθηκε σαν σήμερα πριν 110 χρόνια – στις 4 Μαΐου 1910 – στο χωριό Στατός στην Πάφο. Ο Κυριακίδης ήταν το μικρότερο σε ηλικία τέκνο εκ των πέντε παιδιών της οικογένειας του. Καταγόμενος από φτωχή οικογένεια, αναπόφευκτα βγήκε στη βιοπάλη από μικρή ηλικία κάνοντας διάφορες δουλειές προκειμένου να ενισχύσει οικονομικά την οικογένεια του. Τελικά, κατέληξε να εργάζεται στο σπίτι ενός Βρετανού Γιατρού του Δρ. Ρέτζιναλτ Τσέβερτον. Ο Δρ. Τσέβερτον, ο οποίος ήταν και ο ίδιος αθλητής, ενθάρρυνε τον τότε 22 χρονών Στέλιο Κυριακίδη να ξεκινήσει το τρέξιμο. Ο Τσέβερτον υπήρξε και ο πρώτος προπονητής του Κυριακίδη και τον προμήθευσε με τον πρώτο εξοπλισμό του, ενώ παράλληλα τον δίδαξε να μιλάει αγγλικά.

Ένας δρομέας που έγραψε ιστορία

Πήρε μέρος στους πρώτους του Παγκύπριους αγώνες το 1932, κερδίζοντας τις αποστάσεις των 1,500 και 10,000 μέτρων στους αγώνες της Παρασκευής και τις αποστάσεις των 5,000 και 20,000 μέτρων στους αγώνες τις Κυριακής. Το ταλέντο του αναγνωρίσηκε αμέσως, με αποτέλεσμα να του ζητηθεί να συμμετάσχει στους εθνικούς αγώνες της Ελλάδας όπου και κατέλαβε την πρώτη θέση στο αγώνισμα του Μαραθωνίου και την 2η στην απόσταση των 10,000 μέτρων.

Στη συνέχεια προπονήθηκε υπό την επίβλεψη του Ούγγρου προπονητή Όττο Σύμιτζεκ, ο οποίος κλήθηκε να παραβρεθεί στην Ελλάδα το 1929 για να αναβιώσει την Ελληνική εθνική ομάδα στίβου. Οι δύο τους συναντήθηκαν το 1934 όταν ο Σύμιτζεκ ήρθε στην Κύπρο για να προπονήσει Κύπριους αθλητές και να επιλέξει ποιους θα συμπεριλάμβανε στη εθνική ομάδα. Ο Κυριακίδης ήταν ένας από αυτούς, όπου φέρετε να έγινε αθλητής του Παναθηναϊκού Αθλητικού Ομίλου. Tο 1936 ο Κυριακίδης εγκαταστάθηκε μόνιμα στην Αθήνα και προπονείτο στο πλάι του Όττο Σύμτζεκ, ο οποίος κατάφερε να δημιουργήσει την Ελληνική “Dream Team” των 1930’s και 1940’s. Ο Κυριακίδης ήταν το νεότερο ηλικιακά μέλος της ομάδας, αλλά χάρις στον ειλικρινή χαρακτήρα του και τη σοβαρότητα με την οποία αντιμετώπιζε τον αθλητισμό, ανατέθηκε από τον Σύμτζεκ ως ο αρχηγός της Ομάδας.

Το 1938 ταξίδεψε με πλοίο στις Ηνωμένες Πολιτείες προκειμένου να λάβει μέρος στο Μαραθώνιο της Βοστόνης, μετά από πρόσκληση του από τον Τζόνι Κέλλυ τον οποίο γνώρισε στους Ολυμπιακούς του Βερολίνου (1936). Ο Κυριακίδης αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τον αγώνα εφόσον φορούσε ζευγάρι καινούριων παπουτσιών – δώρο των ομογενών του – χωρίς κάλτσες με αποτέλεσμα να ματώσουν τα πόδια του. Ο ίδιος όμως χωρίς να πτωείτε εποσχέθηκε στον συντάκτη του ‘Boston Globe Sports’ ότι θα επέστρεφε για να ξανατρέξει και να νικήσει τον Μαραθώνιο της Βοστώνης.

Ο Στέλιος Κυριακίδης πέτυχε αμέτρητες αθλητικές επιτυχίες στην Ελλάδα και στα Βαλκάνια κερδίζοντας τη μια πρωτιά μετά την άλλη. Μεταξύ άλλων επιτυχιών, ήταν και αυτή της κατάρριψης του πανελλήνιου τότε ρεκόρ του Σπύρου Λούη, την επίδοση του οποίου δεν κατάφερε να καταρρίψει κανείς για περίπου τέσσερις δεκαετίες.

Η Εποχή της Κατοχής

Μεταξύ του 1942 και 1944, ο Κυριακίδης υπήρξε μέλος της Ελληνικής αντίστασης η οποία οργανώθηκε από τον φίλο και συναθλητή του Στέλιου Κυριακίδη, Γρηγόρη Λαμπράκη. Κατά τη διάρκεια της Γερμανικής κατοχής δημιούργησαν την ομάδα «Σύνδεσμος Ελλήνων Αθλητών». Ο Κυριακίδης ήταν υπεύθυνος να διαβιβάζει τα αντιστασιακά μηνύματα στα νότια προστάσια της Αθήνας και να αναμεταδίδει τα νέα του BBC από ένα ραδιόφωνο μικρής εμβέλειας που είχε κρυμμένο στο σπίτι του. Λόγω της αθλητικής του ιδιότητας και της συμμετοχής του στους Ολυμπιακούς του Βερολίνου του 1936, οι Γερμανοί δεν διεξήγαγαν έρευνες στο σπίτι του, κάτι το οποίο του επέτρεπε να κρύβει σύμμαχους πιλότους στο υπόγειο του, πριν την μεταφορά τους μέσω του λιμανιού της Ραφήνας, στις δυνάμεις τους που έδρευαν στην Αίγυπτο.

Ο Μαραθώνιος της Βοστώνης

Το 1946, μετά τον πόλεμο, ο Στέλιος Κυριακίδης αποφασίζει να τρέξει και πάλι στον Μαραθώνιο της Βοστόνης. Για να το πετύχει αυτό πούλησε όλα του τα έπιπλα προκειμένου να αγοράσει το εισιτήριο μετάβασης του προς τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αλλά, ο Κυριακίδης με αυτή του την απόφαση δεν έτρεχε για τον ίδιο αλλά έτρεξε για την χώρα του, την Ελλάδα. Όπως δήλωσε και ο ίδιος κατά την παραμονή του στην Βοστόνη: «Ήρθα να τρέξω για επτά εκατομμύρια πεινασμένους Έλληνες». Μόλις πέρασε πρώτος τη γραμμή του τερματισμού ο Κυριακίδης φώναξε «Για την Ελλάδα!». Η πρωτιά του έδωσε την ευκαιρία να ζητήσει βοήθεια από την Αμερική για την Ελλάδα που τότε πάλευε να ορθοποδίσει από τις πληγές του πολέμου. Έτσι κατάφερε να εξασφαλίσει για την χώρα του 25,000 τόνους προμηθειών και $250,000 σε μετρητά, που έμεινε γνωστό ως το «Πακέτο Κυριακίδη». Ο ίδιος είχε δεχθεί προσφορές για να μείνει στην Αμερική και να γίνει επαγγελματίας αθλητής ή αστέρας του κινηματογράφου, τις οποίες απέρριψε γνωρίζοντας ότι η χώρα του τον χρειάζεται και στέλνοντας το μήνυμα στους Έλληνες (εν καιρώ εμφύλιου πολέμου) να ξεχάσουν τις διαφορές τους και να ενωθούν για το καλό της χώρας τους. Έτσι επιστρέφει στην Ελλάδα, με περισσότερους από ένα εκατομμύριο Έλληνες να ξεχειλίζουν τους δρόμους της Αθήνας για να τον υποδεχθούν.

Το 1947, επέστρεψε και πάλι στη Βοστώνη με στόχο να μαζέψει λεφτά και εξοπλισμό για την Ελληνική ομάδα στίβου προκειμένου να λάβει μέρος στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Λονδίνου το 1948. Κατάφερε, να επιστρέψει πίσω στην Ελλάδα με $50,000, καθώς επίσης ρουχισμό και εξοπλισμό για την ομάδα στίβου, η οποία κατάφερε να συμμετάσχει στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1948.

Κοινωνική Προσφορά

Το 1952 ο Στέλιος Κυριακίδης πήρε την πρωτοβουλία για διοργάνωση αθλητικών συνάξεων για τους νέους και να προάγει τον αθλητισμό, ξεκινώντας από τη γειτονιά του στη Φιλοθέη. Μεταξύ του 1954-56, βοήθησε να δημιουργηθεί το γήπεδο στίβου Φιλοθέης που το 1972 έγινε το 2ο στάδιο της Ελλάδας στο οποίο είχε εφαρμοστεί επιφάνεια ‘ταρτάν’. Επίσης, το 1956 ο Κυριακίδης βοήθησε να δημιουργηθεί και ο «Αθλητικός Όμιλος Φιλοθέης», ο οποίος όμιλος υπό την καθοδήγηση του Κυριακίδη κατάφερε να διαπρέψει σε αγώνες σε Βαλκάνια, Ελλάδα και Μεσογειακούς αγώνες. Από το 1950 μέχρι το 1980, ο Στέλιος Κυριακίδης διετέλεσε ως μέλος τoυ Συνδέσμου Ερασιτεχνικού Αθλητισμού της Ελλάδας και ήταν υπεύθυνος για τη διοργάνωση τοπικών και διεθνών μαραθωνίων, στους οποίους λάμβαναν μέρος πολλοί κορυφαίοι δρομείς της τότε εποχής.

Ο Στέλιος Κυριακίδης σε συνέντευξη του στην ΕΡΤ (1982)

Ο Στέλιος Κυριακίδης απεβίωσε στις 10 Δεκεμβρίου 1987 και έμεινε στην ιστορία όχι μόνο ως ένας εξαιρετικός δρομέας αλλά και για τον φιλάνθρωπο και σεμνό χαρακτήρα του.

Ρεκόρ και Βραβεία

Άγαλμα Κυριακίδη (Στατός, Πάφος)

  • Το 1935, ο Στέλιος Κυριακίδης έγινε ο πρώτος δρομέας μεγάλων αποστάσεων που χρησιμοποίησε χρονόμετρο χεριού για να χρονομετρήσει τον εαυτό του. Ο επόμενος σημαντικός δρομέας μεγάλων αποστάσεων που έκανε το ίδιο ήταν το 1982.
  • Ήταν από τους δρομείς που αγόρασε βιβλία που αφορούσαν ασκήσεις τεντώματος, καθώς επίσης και για το φαγητό/διατροφή/τρόπο ζωής, κάτι το οποίο ήταν άγνωστο για τους δρομείς της τότε εποχής.
  • Ήταν από τους πρώτους δρομείς που προπονείτο εξ αποστάσεως διά αλληλογραφίας με τον προπονητή του Όττο Σύμιτζεκ, το 1934.
  • Ο Κυριακίδης έτρεξε με τον καλύτερο χρόνο στον κόσμο το 1946, με 2’29’’27 το οποίο υπήρξε και Ευρωπαϊκό ρεκόρ. Επίσης, κατείχε το Πανελλήνιο ρεκόρ για περισσότερο από 36 χρόνια και 217 ημέρες, το οποίο ήταν από τα πιο μακροπρόθεσμα σύμφωνα με τα Βιβλίο Γκίνες των ρεκόρ μαραθωνίων.
  • Το 1962 έλαβε τον «Σταυρό του Χρυσού Φοίνικα», το υψηλότερο βραβείο που δόθηκε σε πολίτη από την Ελληνικό Κράτος, για τη συνεισφορά του στην χώρα.
  • Στο Μουσείο Μαραθωνίου (στον Μαραθώνα) η έκθεση προς τιμή του Κυριακίδη αποτελεί την μεγαλύτερη ενότητα, η οποία όχι μόνο περιέχει τα μετάλλια, διπλώματα και κύπελλα του, αλλά και προσωπικά του αντικείμενα.
  • Έχουν φτιαχτεί 5 ντοκιμαντέρ προς τιμή του Κυριακίδη, συμπεριλαμβανομένου και του βραβευμένου ντοκιμαντέρ του NBC με βραβείο Emmy 2004, «Στυλιανός Κυριακίδης, το ταξίδι ενός πολεμιστή» (“Stylianos Kyriakides, the journey of a warrior”).
  • Το βιογραφικό του βιβλίο, “Running with Phidippides” γράφτηκε και δημοσιεύθηκε στις ΗΠΑ και μεταφράστηκε στα ελληνικά με τίτλο «Γεννημένος νικητής».
  • Μεταξύ άλλων εκθεμάτων που υπάρχουν ανά τον κόσμο προς τιμή του Κυριακίδη, υπάρχουν τέσσερα γλυπτά στη μνήμη του: στη Φιλοθέη, στη πόλη του Μαραθώνα, στο ένα μίλι της διαδρομής του μαραθωνίου της Βοστόνης και στη γενέτειρα του στην Κύπρο.